Wijnandsrade

Wijnandsrade (Limburgs: Wienesrao) is een dorp in Nederlands-Limburg. Sinds 1982 behoort het tot de gemeente Nuth. Op 1 januari 2004 bedroeg het aantal inwoners 1819.
Het woord rade (ook wel rhode of rode) betekent ontginning. De naam betekent dus "het ontgonnen gebied van Wijnand". In vroeger tijden werd het dorp ook wel Rode of Herwinandsrode genoemd.

Het opvallendste gebouw in het dorp is kasteel Wijnandsrade (zie foto’s hierboven). De eerste burcht moet hebben gestaan op een kunstmatig opgeworpen hoogte, een motte, die was omzoomd door vijvers. Na de uitvinding van het buskruit was deze niet meer verdedigbaar door de ridders van Rode en Mascherel. Daarom werd aan de voet van de motte een versterkt kasteel gebouwd, waarvan het oudste gedeelte intact is gebleven. Dit dateert uit 1554 - 1563. Kasteel en borchhof zijn tussen 1717 en 1719 ingrijpend verbouwd door Vrijheer Joseph Clemens van Bongart. De langgerekte voorgevel stamt uit die tijd. Kasteel en hoeve zijn thans in bezit van de Stichting tot behoud van Kasteel Wijnandsrade.

De parochiekerk heeft als patroon de H. Stephanus, diaken en eerste martelaar. De eerste keer dat deze parochie werd genoemd was in 1307 (onder de statuten van het Concilie van Susteren). Het kerkgebouw werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door een tijdbom aanzienlijk vernield, maar is in 1947 vergroot en in dezelfde stijl gerestaureerd. Een pittoreske gevel is die van het vroegere panhuis aan de Panhuysvijver. Een herenhuis uit circa 1860 gebouwd door de heer Xavier Hubert Maurissen gelegen achter de Hoeve Niethuizen is sinds enkele jaren een rijksmonument. Hier woonde destijds het echtpaar Maurissen-Kerens de Wylre. Xavier Hubert Maurissen verwierf de Hoeve Niethuizen met zijn aanhorigheden uit een wilsbeschikking uit 1857 van zijn ouders Maurissen-Coenengracht die woonachtig waren in Maastricht. Het echtpaar Maurissen-Kerens de Wijlre stierf kinderloos en alle onroerende goederen werden per olografisch testament vererfd aan zijn koetsier.